Dobór próby jest to proces obejmujący zdefiniowanie badanej zbiorowości, określenie operatu losowania, ustalenie liczebności próby, wybór metody doboru próby oraz pobranie próby z określonego planu. Metoda doboru próby jest to sposób, w jaki elementy populacji badanej są dobierane z tej populacji. W procesie doboru próby wykorzystuje się wykazy, czyli operat populacji badanej, który jest zbiorem elementów tej populacji odwzorowany na określonej liście, z której dobiera się próbę. Metody doboru próby dzielą się zasadniczo na dwie grupy: losowe i nielosowe.

• dobór losowy prosty - jest najprostszym sposobem doboru próby badawczej. Polega on na bezpośrednim i nieograniczonym doborze jednostek badanych do próby statystycznej wprost z populacji generalnej i bez ograniczeń. Istnieją dwa rodzaje doboru losowego prostego: dobór losowy prosty niezależny, czyli ze zwarciem, oraz dobór losowy prosty zależny, czyli bez zwarcia.

• dobór losowy systematyczny - należy również do typu losowania bezpośredniego, ale ograniczonego. Mianowicie, dobór ten jest ograniczony do jednostek z pewnego przedziału liczbowego. Metoda doboru losowego systematycznego polega na wyborze – z uporządkowanego zbioru jednostek populacji – odpowiedniej liczby jednostek w równych odstępach (interwałach - k)

• dobór losowy warstwowy - polega na podziale całej populacji generalnej na tzw. warstwy i dokonaniu bezpośredniego losowania niezależnych prób w obrębie każdej warstwy. Podział populacji na warstwy musi być przeprowadzony w taki sposób, aby każdy element wchodził tylko do jednej warstwy i znajdował się w któreś z nich. Same warstwy powinny być jednorodne i różnić się między sobą istotnie. Wyróżnia się trzy rodzaje doboru losowania warstwowego: dobór proporcjonalny, dobór nieproporcjonalny i dobór optymalny.

• dobór losowy grupowy - losuje się bezpośrednio nie jednostki badawcze, lecz ich zespoły, a więc grupy tych jednostek, np. rodziny, klasy szkolne, zakłady pracy, dzielnice itp. Dobór próby w tym schemacie polega na wylosowaniu do próby pewnej liczby grup i badaniu wszystkich jednostek należących do tych grup. Istnieją dwa sposoby doboru losowego grupowego: dobór z jednakowymi prawdopodobieństwami wyboru oraz dobór z różnymi prawdopodobieństwami wyboru.

• dobór losowy wielostopniowy - jest metodą kolejnego losowania zespołów jednostek coraz to niższego stopnia, powstających z podziału zespołów wyższego stopnia. Najpierw wybiera się jednostki losowania pierwszego stopnia, składające się dużych zespołów jednostek badania. Następnie jednostki te dzieli się na mniejsze zespoły, zwane jednostkami losowania drugiego stopnia. Z kolei jednostki te dzieli się na jeszcze mniejsze zespoły, zwane jednostkami losowania trzeciego stopnia, aż w końcu dochodzi się do podstawowych jednostek badania.

• dobór losowy wielofazowy - jest metodą doboru prób losowych w kilku fazach, ale zawsze w obrębie tej samej kategorii jednostek. Dobór wielofazowy polega na wyborze w pierwszej fazie większej próby losowej, a w drugiej (lub dalszej) fazie – na wyborze z niej jednej lub więcej mniejszych prób losowych. Dobór losowy wielofazowy stosuje się w przypadku gdy uzyskanie informacji jest trudne (wywiad głębinowy) lub zbyt kosztowne (eksperyment rynkowy), skutkiem czego należy ograniczyć badania do stosunkowo niewielkiej i dobrze wyselekcjonowanej próby.

• dobór jednostek typowych - należy do często stosowanych metod doboru nielosowego. Polega on na wyborze najbardziej typowych reprezentantów populacji generalnej przez przyjecie jednostek przeciętnych. Jednostki te przez swą „przeciętność” nie muszą być zbyt liczne. 

• dobór przez eliminację - jest w pewnym sensie przeciwieństwem doboru jednostek typowych. Zamiast bowiem dobierać jednostki typowe – eliminuje się wszystkie jednostki nietypowe, odbiegające znacznie od przeciętnych. 

• dobór celowy - jest najbardziej typowym przypadkiem doboru nielosowego. Polega on  bowiem na całkowicie subiektywnym wyborze jednostek badanych do próby, w nadziei uzyskania najszerszych i najpełniejszych informacji.

• dobór przypadkowy - wbrew jego nazwie jest również doborem nielosowym. Polega on bowiem na przypadkowym (na „chybił – trafił”) doborze pewnych jednostek, które w danej (przypadkowej) sytuacji znalazły się w dogodnym zasięgu. Może to być np. wywiad na ulicy czy w sklepie w czasie przypadkowych sytuacji.

• dobór wygodny - technika doboru nielosowego, polegająca na wyborze osób badanych z grona bliskich krewnych bądź znajomych.

• dobór sieciowy - technika doboru nielosowego polegająca na wyborze respondentów spośród klientów określonej sieci usługowej, np. pacjentów gabinetu dentystycznego.

• dobór kuli śniegowej - dobór polegający na dotarciu do nielicznej grupy badanych, a następnie za ich pośrednictwem do kolejnych znanych im jednostek o podobnych cechach. W ten sposób następuje zwiększenie liczby jednostek w próbie aż do uzyskania zakładanej liczebności próby.